Sat–Thu, 5:00–9:00 PM (Baghdad time) +964 771 100 2200

Irak’ta ceza davaları

Bu sayfa avukat incelemesi için bir taslaktır ve site haritasında yer almaz.

Son gözden geçirme: Ekim 2026. Hukuki gözden geçirme: Othman Al-Juboori.

Ceza davalarını başta iki kanun düzenler: suçları ve cezaları tanımlayan 1969 tarihli 111 sayılı Ceza Kanunu ile şikâyet, soruşturma, yargılama ve kanun yollarını düzenleyen 1971 tarihli 23 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu. Şirket soruşturma, yargılama ve kanun yolu aşamalarında şikâyetçiye ve sanığa görüş verir ve temsil eder.

Hizmetler

  • Suç duyurusunun hazırlanması ve takibi.
  • Sanıkla birlikte sorgu hâkimi ve mahkeme önüne çıkılması.
  • Kefaletle salıverilme başvuruları.
  • Kanunun izin verdiği suçlarda uzlaşma.
  • Hüküm ve kararlara karşı kanun yolu.

Sorular

Ceza kovuşturması, sorgu hâkimine, soruşturmacıya, karakoldaki bir memura veya adli polise sözlü ya da yazılı şikâyetle başlar. Şikâyeti mağdur, onun adına yasal olarak hareket eden kişi veya suçu bilen herhangi biri yapabilir (madde 1). Yazılı şikâyet, şikâyetçi aksini belirtmedikçe hukukî tazminat istemini de içerir (madde 9).

Bazı suçlarda kovuşturma yalnız mağdurun şikâyetiyle başlar. Bunlar hakaret, sövme, sırların açıklanması, tehdit ve darptır (kamu görevi yapan kişiye görevi sırasında veya görevi nedeniyle işlenmemişse) ve ağırlaştırıcı sebep olmaksızın mala zarar vermedir; Devlet malı bunun dışındadır (madde 3). Bu hâllerde şikâyet, mağdurun suçu öğrendiği veya mücbir sebebin kalktığı günden üç ay sonra kabul edilmez (madde 6). Diğer suçlar bu süreye tabi değildir.

Hiç kimse hâkim veya mahkeme emri olmadan ya da kanunun izin verdiği hâl dışında yakalanamaz veya tutuklanamaz (madde 92). Cezası üç yıldan fazla hapis veya süreli ya da müebbet hapis olan suçlarda tutuklama her seferinde 15 günü geçemez. Toplam süre azami cezanın dörtte birini ve altı ayı aşamaz; ağır ceza mahkemesinin izniyle ve azami cezanın dörtte birini geçmemek üzere uzatma bunun dışındadır (madde 109).

Cezası üç yıl veya daha az hapis ya da para cezası olan suçlarda hâkim, salıvermenin soruşturmaya zarar vereceğini veya kaçmaya yol açacağını düşünmedikçe sanığı kefaletli veya kefaletsiz yükümlülükle salıverir (madde 110). Daha ağır suçlarda kefalet hâkimin takdirindedir (madde 109); ölüm cezalı suçlarda tutuklama zorunludur. Kefalet tutarı her davanın durumuna göre belirlenir (madde 114).

Sorgu hâkimi veya soruşturmacı, sanığın kimliğini saptayıp suçu bildirdikten sonra, hazır bulunuşundan itibaren 24 saat içinde sorguya çekmelidir (madde 123). Sorgudan önce sanığa susma hakkı, bu susmadan aleyhine delil çıkarılamayacağı ve avukat görevlendirme hakkı bildirilir; görevlendiremezse mahkeme ücretsiz avukat atar (değişik madde 123). Cevap vermeye zorlanamaz (madde 126) ve ikrar için hukuka aykırı yol kullanılamaz (madde 127).

Kovuşturması mağdurun şikâyetine bağlı işlerde uzlaşma kabul edilir (madde 194). Ceza bir yıl veya daha az hapis ya da para cezasıysa hâkimin onayı aranmaz; bir yılı aşarsa hâkim veya mahkeme onayı gerekir. Tehdit, darp ve mala zarar vermede ceza bir yılı aşmasa bile onay gerekir (madde 195). Uzlaşma, karar çıkana kadar soruşturma ve yargılamanın her aşamasında kabul edilir (madde 197) ve beraat hükmü gibi sonuç doğurur (madde 198).

Hakaret, başkasına alenen, doğru olsa cezaya veya küçümsemeye yol açacak belirli bir olguyu isnat etmektir; cezası hapis ve para cezası veya bunlardan biridir (madde 433). Sövme, belirli bir olgu isnat etmeksizin onur, haysiyet veya duyguları hedef alan saldırıdır (madde 434). Gazete, basılı eser veya başka bir ortamda yayımlamak ağırlaştırıcı sebeptir.

Ceza Kanunu tehdit suçlarını düzenler; şeref zedeleyici bir hususu isnat veya ifşa tehdidinin bir taleple birlikte olması buna dâhildir (madde 430–432). Bu hükümler elektronik tehdide de uygulanır. İleti ve delil saklanmalı, şikâyet sorgu hâkimine veya karakola verilmelidir. Bu sayfanın gözden geçirildiği tarihte bilişim suçlarına özgü bir kanun çıkarılmamıştır; tasarı Temsilciler Meclisi önündedir.

2016 tarihli 27 sayılı Genel Af Kanunu değiştirilmiştir; buna 2025 tarihli 2 sayılı Kanun (İkinci Değişiklik) dâhildir ve 17/2/2025 tarihli 4814 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Uygulanıp uygulanmayacağı suçun türüne ve istisnalara bağlıdır; her dosya ayrı incelenir.

Savcılık, sanık, şikâyetçi, hukukî davacı ve hukukî sorumluluğu olan taraf, kabahat ve cürüm işlerinde verilen hüküm ve kararlara, kanuna aykırılık, uygulamanın veya yorumun hatalı olması ya da usulde, delil veya ceza takdirinde hükmü etkileyen esaslı bir hata varsa temyiz edebilir (madde 249). Dilekçe, yüz yüze verilen hükümde tefhimden sonraki günden, gıyapta verilen hükümde yoklukta verilmiş sayıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde verilir (madde 252).