Bu sayfa avukat incelemesi için bir taslaktır ve site haritasında yer almaz.
Son gözden geçirme: Ekim 2026. Hukuki gözden geçirme: Othman Al-Juboori, Iraklı avukat, Irak iş hukuku uzmanı.
İş hukuku, Al-Taswia Hukuki Hizmetler Şirketi’nin uzmanlık alanıdır. 2015 tarihli 37 sayılı Kanun, Irak’ta işçi ile işveren ilişkisini düzenler; Irak’ta çalışan veya çalışmak isteyen yabancıları da kapsar (madde 2). Memurlar Kanunu veya özel bir hükümle atanan kamu görevlilerine, silahlı kuvvetler, polis ve iç güvenlik mensuplarına uygulanmaz (madde 3). Kanundaki haklar asgari haklardır. İşçi lehine daha elverişli hüküm uygulanır; işçinin kanuni hakkından vazgeçtiği şart batıldır (madde 14).
Kürdistan Bölgesi’nde 1987 tarihli 71 sayılı İş Kanunu uygulanır. Federal 2015 tarihli 37 sayılı Kanun orada kabul edilmemiştir.
İş sözleşmesi
Sözleşme sözlü veya yazılı olabilir. Yazılıysa işveren üç imzalı nüsha düzenler (madde 37/Birinci). Deneme süresi 3 ayı geçmez ve aynı işverenle yalnız bir kez olur (madde 37/İkinci ve Üçüncü); deneme sırasındaki bildirim 7 gündür. Belirli süreli sözleşme belirli bir iş içindir ve bir yılı geçmez; birden fazla yenilenirse belirsiz süreli olur (madde 38). Kısmi süreli çalışma haftada 12 ile 24 saat arasındadır (madde 39). Alt işverende asıl işveren ve alt işveren eşitlikten müteselsilen sorumludur (madde 12). İşyerinin devrinde yeni işveren bağlıdır, önceki işveren müteselsilen sorumlu kalır (madde 50).
Ücret
Ücret, sözleşme aksini söylemedikçe Irak dinarı ile ödenir. Gecikme 5 günü geçemez; eşit değerde işte kadın ve erkek eşit ücret alır (madde 53). Ücret asgari ücretten düşük olamaz (madde 62 ve 63); ispat yükü işverendedir (madde 65). Ücretten vazgeçme batıldır (madde 56). Ücret asgari ücretin üç katından azsa kesinti toplamı %20’yi, daha yüksekse %30’u geçemez; nafaka bu sınıra tabi değildir (madde 57). İşveren ücret bordrosu verir (madde 59) ve ücret ile fazla mesai kaydı tutar (madde 61).
Süre, dinlenme ve fazla mesai
Çalışma süresi günde 8 veya haftada 48 saati geçemez; gözetim ve güvenlik görevleri gibi belirli istisnalar vardır (madde 67). Ara dinlenme yarım saatten az, bir saatten çok olamaz; kesintisiz çalışma 5 saati geçemez (madde 68). Gece çalışması 7 saati, karma çalışma 7,5 saati geçemez (madde 69). Haftalık dinlenme en az kesintisiz 24 saattir (madde 70). Gündüz fazla mesai normal ücret artı %50’dir; gece, tehlikeli, ağır veya zararlı işte en az ücretin iki katıdır (madde 71). Sınır, herhangi bir 90 günde 40 saat ve yılda 120 saattir. Bu %50, gündüz fazla mesai ücreti ekidir; yabancı işçi tavanı değildir.
İzin
Bir yıl hizmetten sonra yıllık izin en az 21 gündür; tehlikeli, ağır veya zararlı işte 30 gündür (madde 75). Asgari yıllık izinden vazgeçme batıldır (madde 79). Hastalık izni her yıl tam ücretle 30 gündür ve 180 güne kadar birikebilir (madde 80). Özel izin madde 82’dedir. Doğum izni tam ücretle en az 14 haftadır (madde 87).
Sözleşmenin sona ermesi
Sona erme sebepleri madde 43/Birinci’dedir; bunlardan biri, 30 gün önceden bildirimle istifadır. İşverenin fesih sebepleri madde 43/İkinci’dedir; en az 30 gün yazılı bildirim veya ihbar ücreti gerekir (madde 44). Yasak sebepler, sendika üyeliği, şikâyet, kanuni izin ve ayrımcılık dâhil, feshi batıl kılar (madde 48). İşveren yükümlülüğünü ihlal ederse işçi bildirimsiz ayrılabilir (madde 49). Disiplin cezası olarak çıkarma yalnız madde 141 hâllerindedir; bunlardan biri, mazeretsiz art arda 10 gün veya çalışma yılında aralıklı 30 gün devamsızlıktır.
Tazminat ve sona erme hakları
Kıdem tazminatı, her hizmet yılı için iki haftalık ücrettir. Hizmetin bittiği her halde ödenir; istifa dâhildir (madde 45). Madde 45’te istisna yoktur. Fesih kanuni sebebe dayanmıyor ve işe iade mümkün değilse tazminat, kıdem tazminatının iki katıdır (madde 47). Yasak sebeplerde adil tazminat, madde 47 tutarının iki katından az olamaz (madde 48). Kullanılmayan izin nakden ödenir (madde 76/Dördüncü). İşçi ölür ve en az bir yıl hizmeti varsa işveren ailesine iki aylık tam ücret öder (madde 43/Birinci/a). Son ücret, sözleşme bittikten sonraki günden ödenir; işçinin sona erdirdiği halde işten ayrılıştan itibaren 7 gün içinde ödenir (madde 60). İflasta işçiler, son üç ay ücreti ve kıdem tazminatı için imtiyazlı alacaklıdır ve bu öncelik Devlete olan borçların önündedir (madde 58). İş ilişkisinden doğan hak talepleri, muaccel oldukları tarihten 3 yıl sonra dinlenmez (madde 51).
Komite ve iş mahkemesi
İşçi, bildirimi izleyen 30 gün içinde feshi hizmet sonu komitesine veya iş mahkemesine götürebilir. Birini seçmek diğer hakkını düşürür; ispat yükü işverendedir (madde 46). Her ilde iş mahkemesi kurulur (madde 165). Dava açan işçi yargılama giderinden muaftır ve iş davaları ivedi sayılır (madde 166). Temyiz süresi 30 gündür (madde 168).
Yabancı işçiler
Çalışma Bakanlığının çalışma izni olmadan yabancı işçi çalıştırılamaz (madde 30) ve işçi izin çıkmadan işe başlayamaz (madde 31). İşveren işçiyi kendi gideriyle getirdiyse, işçi sözleşmenin bitiminden önce hukuka aykırı sebeple ayrılmadıkça dönüş biletini karşılar; ölümde aile isterse cenazenin nakil giderini üstlenir (madde 32). Yalnızca işini kaybetmek, yabancı işçiyi düzensiz duruma düşürmez (madde 34). Yabancı işçi için işveren, kendi payına ek olarak Devletin Iraklı işçi için ödediği payı da öder (2023 tarihli 18 sayılı Kanun, madde 14) ve Irak’a giren her yabancı işçi için 2.000.000 dinar harç öder (madde 106). İş Kanunu Iraklı–yabancı oranını kendisi koymaz. Oran çalışma izni yazısındadır: 2024 Bakanlar Kurulu kararıyla %80 Iraklı ve %20 yabancı. Yabancı işçiler için %50 tavan yoktur.
Sosyal güvenlik
2023 tarihli 18 sayılı İşçi Emeklilik ve Sosyal Güvenlik Kanunu özel, karma ve kooperatif sektörlere uygulanır (madde 3). %5 kesilir, işveren %12 öder; kârını petrol ve hidrokarbon satışından elde eden şirketlerde işveren payı %25’tir (madde 14). İşveren sigortalıların bilgisini ve ücretini bildirir (madde 22).
Ayrımcılık, taciz ve zorla çalıştırma
15 yaşından küçükler çalıştırılamaz (madde 7). Ayrımcılık yasaktır (madde 8). Cinsel taciz yasaktır (madde 10). Ceza, 6 aya kadar hapis ve/veya bir milyon dinara kadar para cezası olabilir (madde 11). Çocuklar tehlikeli işte, gece veya karma çalışmada çalıştırılamaz (madde 95).
Bu sayfa genel hukuki bilgidir, belirli bir işe ilişkin hukuki görüş değildir. Yetkili metin, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir. İlgili yazılar: kıdem tazminatı ve yabancı işçi çalışma izni.