ئەم لاپەڕەیە ڕەشنووسە بۆ پێداچوونەوەی پارێزەر، و لە نەخشەی ماڵپەڕدا نییە.
دوایین پێداچوونەوە: تشرینی یەکەمی 2026. پێداچوونەوەی یاسایی: عوسمان ئەلجوبووری.
یاسای بانکەکان ژمارە 94ی ساڵی 2004 مۆڵەتی بانک و چالاکییەکانی و چاودێریی بانکی ناوەندیی عێراق ڕێک دەخات، و ئەرکەکانی بەرامبەر کڕیار لەوانە نهێنیی بانکی دادەنێت. کۆمپانیا ڕاوێژ دەدات لە مامەڵە لەگەڵ بانک، لە پابەندبوون بە ڕێنمایییەکان، و لە ناکۆکییە پەیوەندیدارەکان نوێنەرایەتی دەکات.
خزمەتگوزاری
- ڕاوێژ لە گرێبەستی پارەدان و قەرز و دڵنیایی.
- ناکۆکیی نێوان کڕیار و بانک.
- داواکانی چەک.
- پابەندبوون بە ڕێنمایییەکانی بانکی ناوەندی و دژە سپیکردنەوەی پارە.
پرسیارەکان
بانک دەبێت هەژمار و ئەمانەت و سندوقی کڕیار نهێنی بهێڵێتەوە، و نابێت زانیاری ئاشکرا بکات مەگەر بە ڕەزامەندیی نووسراوی کڕیار یان نوێنەرە یاساییەکەی یان یەکێک لە میراتگرەکانی دوای مردن، یان بە فەرمانی دادگا یان داواکاری گشتی لە داوایەکی قائم، یان لە حاڵەتێکدا کە یاسا ڕێگەی دەدات. ئەم قەدەغەیە دوای کۆتایی پەیوەندیش بەردەوامە (مادەی 49). هیچ بەڕێوەبەر یان فەرمانبەر یان بریکارێکی ئێستا یان پێشوو نابێت زانیاریی کڕیار بدات مەگەر یاسا ڕێگەی دابێت (مادەی 50).
مادەی 51 حاڵەتەکان دادەنێت کە نهێنی ناگرێتەوە، لەوانە کاری پشکنەر، داواکاریی بانکی ناوەندی لە چوارچێوەی ئەرکەکانیدا، ڕێوشوێنی دژە سپیکردنەوەی پارە و پارەدانی تیرۆر، بڕوانامەی هۆکاری ڕەتکردنەوەی چەک، ئاڵوگۆڕی زانیاریی قەرزداری و چەکە گەڕاوەکان بۆ هەڵسەنگاندنی متمانە، و ئاشکراکردنی مامەڵەکانی کڕیار بۆ سەلماندنی مافی بانک لە ناکۆکیی دادگاییدا.
سکاڵا سەرەتا دەدرێتە بەشی سکاڵا و پاراستنی بەکاربەری هەمان بانک، و بەڵگەی پێشکەشکردن دەپارێزرێت. بانکی ناوەندی پلاتفۆرمێکی ئینتەرنێتیشی هەیە؛ بەستەرەکە لە ماڵپەڕە فەرمییەکەیەتی (https://cbi.iq/page/158).
کەس لە عێراق نابێت کاری بانک یان وەرگرتنی ئەمانەت لە خەڵک بکات بەبێ مۆڵەت لە بانکی ناوەندی (مادەی 3). دامەزراندنی بانک یان لقێکی بانکی بیانی مۆڵەتی پێشوەختە دەوێت (مادەی 4). کارکردنی بانکی بەبێ مۆڵەت تاوانە و سزاکەی سزای ساختەکارییە بەپێی یاسای سزا (مادەی 57).
یاسای سزا ژمارە 111ی ساڵی 1969 سزا دەدات بە بەندکردن و غرامە، یان یەکێکیان، بۆ کەسێک کە بە خراپە چەکێک دەردەکات و دەزانێت ڕەسیدەکە دای ناپۆشێت، یان دوای دەرکردن ڕەسیدەکە دەکێشێتەوە، یان ڕێنمایی دەدات بانک پارەی نەدات (مادەی 459). بڕی غرامە بە یاسای دواتر هەموار کراوە. هەڵگری چەک دەتوانێت بڕوانامەی هۆکاری ڕەتکردنەوە داوا بکات (مادەی 51ی یاسای بانک).
بانکە ئیسلامییەکان بە یاسای تایبەتی ژمارە 43ی ساڵی 2015ن، و لەوەی دەقێکی تایبەت نەیگرێتەوە بە یاسای بانکی ناوەندی و یاسای بانک و یاسا پەیوەندیدارەکان.
مادەی 27 چالاکییە ڕێگەپێدراوەکان دادەنێت، وەک وەرگرتنی ئەمانەت و پێدانی قەرز. مادەی 28 قەدەغە دەکات بانک بازرگانی و پیشەسازی و گواستنەوە و کشتوکاڵ و دڵنیایی و ئەوانی تر کە لە مادەی 27 ڕێگەیان پێ نەدراوە بکات، مەگەر بە شێوەیەکی کاتی و بە ڕەزامەندیی نووسراوی پێشوەختەی بانکی ناوەندی و بەو ئاستەی پێویستە بۆ وەرگرتنەوەی قەرزەکانی.
بانکی ناوەندی زۆر ڕێنمایی دەردەکات لەسەر گواستنەوە و دراوی بیانی و کارتی پارەدان. چونکە زۆر دەگۆڕێن، دەقی بەرکار لە کاتی هەر ڕاوێژێکدا دەپشکنین.